ประวัติ ความเป็นมา จังหวัดมุกดาหาร หน้าที่ 2

ประวัติ มุกดาหาร Thailand Mukdahan

เจ้ากินรี ได้เป็นเจ้าเมืองมุกดาหารคนแรก ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2321 พระวอ พระตา เจ้าเมืองหนองบัวลำภู (ปัจจุบันเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี) เกิดวิวาทกับเจ้าผู้ครองนครเวียงจันทน์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
จึงได้ให้เจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์ ยกทัพมาตามลำน้ำโขงเพื่อปราบปรามเมืองนครจำปาศักดิ์
และนครเวียงจันทน์ให้ขึ้นอยู่ในอาณาจักรธนบุรีบรรดาหัวเมืองน้อยใหญ่ตามลำน้ำโขงและเมืองมุกดาหาร
จึงรวมอยู่ในข้าขอบขัณฑสีมาของกรุงธนบุรีตั้งแต่นั้นมา เจ้ากินรีได้รับ สถาปนาขึ้นเป็น พระยาจันทร์ศรีสุราช
อุปราชาพัณฑาตุราช มีบุตรธิดา รวม 7 คน คือ ท้าวกิ่ง ท้าวอุ่น ท้าวชู และธิดาอีก 4 คน เจ้ากินรีได้แต่งตั้ง
กรมการเมืองขึ้น คือท้าว กิ่ง เป็นอุปฮาด ท้าวอุ่น เป็นราชวงษ์ ท้าวชู เป็นราชบุตร
เจ้ากินรีได้ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2347 พระยาจันทร์สุริยวงษ์ (กิ่ง) ท้าวกิ่งผู้เป็นบุตรเจ้ากินรีและเป็นอุปฮาด
เมืองมุกดาหาร ได้ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองในอันดับ 2 ต่อมาได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นที่ พระยาจันทร์สุริยวงษ์ (ในสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุง-รัตนโกสินทร์) พระยาจันทร์สุริยวงษ์ได้ขอพระราชทานแต่งตั้งกรมการ
เมืองมุกดาหารตามตำแหน่งคือ

1. ท้าวอุ่น เลื่อนขึ้นเป็นอุปฮาด
2. ท้าวชู เลื่อนขึ้นเป็นราชวงษ์
3. ท้าวแผ่น เป็นราชบุตร
พร้อมกับได้แต่งตั้งกรมการเมืองและท้าวเพี้ยชั้นผู้น้อย
ครบตามตำแหน่งคือ เมืองแสน เมืองจันทร์
(ตำแหน่งฝ่ายทหาร) เมืองซ้าย เมืองขวา เมืองกลาง
(ตำแหน่งฝ่ายมหาดไทย)ชาเนตร ชานนท์ ชาบัณฑิต
(ตำแหน่งหน้าที่ในการร่างและอ่านหนังสือราชการ)
เมืองมุก เมืองฮาม (ตำแหน่งควบคุมเรือนจำ) นาเหนือ
นาใต้ ตำแหน่งรวบรวมเสบียงอาหารใส่ยุ้งฉางไว้รับศึก
สงคราม ครั้นอยู่ต่อมาอุปฮาด (อุ่น) และราชวงษ์ (ชู) ได้ถึงแก่กรรม พระยาจันทร์สุริยวงษ์ จึงได้ขอ
พระราชทานสัญญาบัตรให้บุตร 3 คน ขึ้นเป็น
กรมการเมือง คือ

1. ท้าวพรหม เป็นอุปฮาด
2. ท้าวทัง เป็นราชวงษ์
3. ท้าวคำ เป็นราชบุตร
พ.ศ. 2349 เจ้าอนุวงษ์ (เจ้าอนุรุทธกุมาร) แห่งนครเวียงจันทน์ เจ้าเมืองนครพนมและเจ้าเมืองมุกดาหาร ได้ร่วมกันบูรณะพระอุโบสถในวัดพระธาตุพนม
พ.ศ. 2350 เจ้าอนุวงศ์แห่งนครเวียงจันทน์ ให้ท้าวขัตติยะวงษาร่วมมือกับเจ้าเมืองมุกดาหารสร้างวัดท่งเว้าขึ้นในเขต เมืองมุกดาหาร (วัดท่งเว้า ปัจจุบันเป็นวัดร้างตลิ่งพังจนพระพุทธรูปจมลงไปในแม่น้ำโขง ชาวบ้านเรียกว่า เวินพระฯ อยู่ในแขวงสุวรรณเขตตอนใต้ตรงข้ามกับบ้านท่าใค้ อ.เมืองมุกดาหาร)
พ.ศ. 2369 เจ้าอนุวงศ์แห่งนครเวียงจันทน์ เป็นขบถต่อกรุงเทพพระมหานคร (สมัยรัช-กาลที่ 3) โดยให้อุปราชติสสะแห่งนครเวียงจันทน์กรีธาทัพตีเมืองกาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด สุวรรณภูมิ ให้เจ้านครจำปาศักดิ์ตีเมืองอุบล
สุรินทร์ และสังขะ ให้ชานนท์ตีเมืองตามลำแม่น้ำโขง เช่น เมืองมุกดาหารและเขมราฐกวาดต้อนผู้คนไปเป็นจำนวนมาก แต่ถูกกองทัพไทยซึ่งมีเจ้าพระยาบดินทร์เดชา (สิงห์ สิงหเสนี) เป็นแม่ทัพปราบปรามจนสงบราบคาบ
พ.ศ. 2383 พระยาจันทร์สุริยวงษ์ ถึงแก่อนิจกรรม เมื่อเดือนเจียง (เดือนอ้าย) แรม 5 ค่ำ ท้าวพรหม อุปฮาด
เมืองมุกดาหาร ซึ่งเป็นบุตรเจ้าเมืองได้เป็นเจ้าเมืองมุกดาหารในลำดับที่ 3 ต่อมาตั้งแต่ พ.ศ. 2383 ได้ขอพระราชทานสัญญาบัตรแต่งตั้งกรมการเมืองขึ้นใหม่ คือ
1. ท้าวคำ เลื่อนขึ้นเป็นอุปฮาด
2. ท้าวสุราช เป็นราชวงษ์
3. ท้าวจีน เป็นราชบุตร (บุตรพระยาจันทร์ฯ เจ้าเมืองลำดับที่ 2 มารดาเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์
พ.ศ. 2388เนื่องจากกองทัพญวนได้เข้ารุกรานดินแดนทางฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงอยู่เนือง ๆ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้า
เจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) จึงได้เกณฑ์ทัพเมืองอุบล 4,300 คน ทัพเมือง เขมราฐ 1,700 คน